4 điều bắt buộc phải biết khi trẻ em sử dụng mạng xã hội

[WhiteHat Team]

Một đứa trẻ có thể tạo tài khoản mạng xã hội chỉ trong vài phút. Nhưng phía sau sự “dễ dàng” đó là những rủi ro không hề nhỏ: lộ thông tin cá nhân, tiếp cận nội dung độc hại, thậm chí bị thao túng tâm lý. Khi không gian mạng trở thành một phần quen thuộc trong đời sống, câu hỏi không còn là “có nên cho trẻ dùng hay không”, mà là ai đang chịu trách nhiệm bảo vệ các em.
​

​

Trước thực tế này, Luật An ninh mạng 2025 số 116/2025/QH15 đã bổ sung các quy định cụ thể nhằm bảo vệ trẻ em khi tham gia mạng xã hội.​

Trẻ em có đầy đủ quyền trên không gian mạng​

Theo khoản 2 Điều 16, trẻ em được bảo đảm các quyền cơ bản như tiếp cận thông tin, tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí, đồng thời được bảo vệ bí mật cá nhân và đời sống riêng tư. Quy định này khẳng định rõ: pháp luật không cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội, mà đặt trọng tâm vào việc bảo vệ quyền lợi của các em trong môi trường số.

Quy định này cho thấy pháp luật không cấm trẻ sử dụng mạng xã hội. Tuy nhiên, quyền đó không tồn tại độc lập, mà phải đi kèm với cơ chế bảo vệ tương ứng, nhằm hạn chế những tác động tiêu cực từ môi trường số.​

Tài khoản mạng xã hội phải do cha mẹ hoặc người giám hộ đăng ký​

Luật quy định, khi trẻ em sử dụng các dịch vụ trên không gian mạng, cha mẹ hoặc người giám hộ phải đứng ra đăng ký tài khoản và chịu trách nhiệm quản lý. Điều này bao gồm việc giám sát nội dung trẻ truy cập, kiểm soát thông tin trẻ đăng tải và chia sẻ. Đây là điểm thay đổi quan trọng, nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc phòng ngừa rủi ro từ sớm.​

Doanh nghiệp cung cấp nền tảng phải kiểm soát nội dung​

Không chỉ người dùng, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng cũng phải thực hiện các nghĩa vụ cụ thể.​

Theo khoản 2 Điều 16 Luật An ninh mạng 2025 (số 116/2025/QH15), chủ quản hệ thống thông tin và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, Internet và các dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng có trách nhiệm:

• Kiểm soát nội dung thông tin trên hệ thống hoặc dịch vụ do mình cung cấp, bảo đảm không gây nguy hại, không xâm hại và không xâm phạm quyền trẻ em
• Ngăn chặn việc chia sẻ, đồng thời xóa bỏ các thông tin có nội dung gây nguy hại hoặc xâm hại trẻ em
• Xây dựng, triển khai các hệ thống kỹ thuật nhằm hỗ trợ phát hiện, ngăn chặn nội dung xâm hại trẻ em trên không gian mạng
• Phối hợp với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp liên quan trong việc ngăn chặn các nguồn phát tán thông tin vi phạm
• Kịp thời thông báo và phối hợp với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an để xử lý theo quy định

Quy định này thể hiện rõ yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp: không chỉ cung cấp dịch vụ, mà còn phải chủ động kiểm soát và đảm bảo an toàn cho người dùng, đặc biệt là trẻ em.

Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội​

Luật quy định rõ trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ thuộc về một chủ thể riêng lẻ, mà là nghĩa vụ chung của toàn xã hội. Theo đó, cơ quan, tổ chức và cá nhân khi tham gia hoạt động trên môi trường số phải phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để bảo đảm quyền của trẻ em, đồng thời chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi xâm hại.

Bên cạnh đó, trách nhiệm còn được đặt trực tiếp lên những người gắn bó với trẻ em trong đời sống hằng ngày, như cha mẹ, người giám hộ, giáo viên và người chăm sóc. Các chủ thể này có nghĩa vụ bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ, đồng thời theo dõi, hướng dẫn và bảo vệ trẻ khi tham gia không gian mạng theo quy định của pháp luật.

Ở cấp độ quản lý, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng cùng các cơ quan chức năng có trách nhiệm triển khai các biện pháp nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng không gian mạng để gây nguy hại, xâm hại hoặc xâm phạm quyền trẻ em. Cách tiếp cận này tạo nên một cơ chế bảo vệ nhiều lớp, trong đó mỗi chủ thể đều có vai trò cụ thể và liên kết chặt chẽ với nhau.

Như vậy Luật An ninh mạng 2025 không chỉ hướng tới việc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội, mà thiết lập một cơ chế bảo vệ toàn diện, trong đó gia đình, doanh nghiệp và xã hội cùng chia sẻ trách nhiệm. Việc nắm rõ và tuân thủ các quy định này là yếu tố quan trọng để đảm bảo trẻ em được phát triển an toàn trong môi trường số ngày càng phức tạp.
​

Đẩy mạnh phổ biến kiến thức an ninh mạng​

Bên cạnh các biện pháp kiểm soát và xử lý, luật cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giáo dục và nâng cao nhận thức. Theo Điều 35 Luật An ninh mạng 2025, Nhà nước có trách nhiệm triển khai các chương trình phổ biến kiến thức và nâng cao nhận thức về an ninh mạng trên phạm vi toàn quốc. Hoạt động này không chỉ dừng ở tuyên truyền chung, mà còn được tổ chức một cách có hệ thống, từ trung ương đến địa phương, với sự tham gia của các cơ quan, tổ chức và cả khu vực tư nhân.

Trong đó, trẻ em được xác định là nhóm ưu tiên, cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện rủi ro, bảo vệ thông tin cá nhân và ứng phó với các tình huống nguy hiểm trên môi trường số. Mục tiêu không chỉ là giảm thiểu nguy cơ từ bên ngoài, mà còn giúp các em hình thành khả năng tự bảo vệ mình khi tham gia không gian mạng ngày càng phức tạp.

Không gian mạng không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành một phần tất yếu trong quá trình lớn lên của trẻ em. Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc hạn chế hay cấm đoán, mà ở cách xây dựng một môi trường đủ an toàn để các em có thể học hỏi, kết nối và phát triển mà không bị tổn hại.

Luật An ninh mạng 2025 đặt ra một khung trách nhiệm rõ ràng, nhưng hiệu quả đến đâu còn phụ thuộc vào cách mỗi bên thực thi trong thực tế. Khi gia đình chủ động đồng hành, doanh nghiệp không buông lỏng kiểm soát và xã hội cùng tham gia bảo vệ, không gian mạng mới có thể trở thành nơi an toàn đúng nghĩa cho trẻ em.​

Tổng hợp​